ایران پیش از تاریخ

ما قبل تاریخ یا پیش از تاریخ به زمانی اطلاق می‌شود که انسان هنوز موفق به اختراع خط (نوشتار) نگردیده بود. از حدود ۳۶۰۰ سال ق. م. انسان موفق به اختراع خط گردید. پیش از این پنداشته می‌شد اولین مخترعین خط ابتدا سومریان (۳۶۰۰ پ. م.) و سپس ساکنان نواحی جنوبی میان‌رودان و تمدن ایلام در خوزستان باشند. با کاوش‌های جدید مشخص شد اختراع خط و نوشته، مربوط به تمدن جیرفت در ایران است بر اساس سنگ نوشتهٔ جدیدی که در نوامبر سال ۲۰۰۷ در کاوشگاه جیرفت یافت شد. دوره پیش از تاریخ خود به سه دوره تقسیم می‌شود که عبارت‌اند از: ۱- پارینه‌سنگی (عصر حجر قدیم). ۲- فرا پارینه سنگی. ۳- نوسنگی (عصر حجر جدید). در ایران تپه‌های باستانی بسیاری از دوره نوسنگی باقی مانده‌است از جمله تل باکون ٍ جری ٍ موشکی و... در فارس ٍ تپه شوش ٍ چغا بنوت ٍ چغا میش و... در خوزستان، گنج دره، سراب و آسیاب در کرمانشاه و در دیگر نقاط ایران.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

شب یلدا

شب یلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین است. این شب به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود.

  ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن می‌گیرند. این شب در نیم‌کره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیش‌تر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود. مراسم شب یلدا (شب چله) از طریق ایران به قلمرو رومیان راه یافت و جشن «ساتورن» خوانده می‌شد.

واژه «یلدا» به معنای «زایش زادروز» و تولد است. ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند و از این رو به دهمین ماه سال دی (دی در دین زرتشتی به معنی دادار و آفریننده) می‌گفتند که ماه تولد خورشید بود.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

راهکار های تقویت تمرکز

اکثر افراد دوست دارند در مواقعی که مطلبی را مطالعه می کنند جای مناسب و راحتی داشته باشند. البته برخی افراد اینگونه نیستند و در مترو، اتوبوس و تاکسی و حتی حاشیه خیابان نیز به راحتی روی مطلب یا موضوع مورد نظرشان تمرکز می کنند. اما به راستی چرا برخی می توانند تمرکز حواس داشته باشند و برخی دیگر از آن بی بهره اند؟
دلیل آن هرچه باشد راههایی برای تقویت تمرکز در افراد وجود دارد که در این مقاله به برخی از آنها اشاره می کنیم.

تقویت تمرکز به تمرین نیاز دارد. ممکن است در هنگام شروع تمرینات ابتدا پیشرفت کمی را حس کنیم، ولی وقتی ۴ تا ۶ هفته که از پرورش یادگیری مهارت ها گذشت، شاهد پیشرفت های قابل توجهی خواهید شد.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

هنر تذهیب...

در فرهنگ‌های فارسی تعریف دقیقی از تذهیب وجود ندارد؛ تعریفی که ما را به اصل و منشاء این هنر رهنمون باشد. در برخی از کتابهای قدیمی و اغلب تذکره‌ها فقط نامی از نقاشان و مذهبان آمده‌است که این، برای دریافت معنای تذهیب کافی نیست. در لغتنامه‌ها، تذهیب را زرگرفتن و طلا کاری دانسته‌اند، اما این، هم تمام معنای تذهیب نیست. در دایرة المعارفهای فارسی نیز تعریفهایی از تذهیب آمده‌است که به شیوه‌های تذهیب، در یک دورهٔ خاص از تاریخ، تعلق دارد.
به هر حال تذهیب را می‌توان مجموعه‌ای از نقشهای بدیع و زیبا دانست که نقاشان و مذهبان برای هرچه زیباتر کردن کتابهای مذهبی، علمی، فرهنگی، تاریخی، دیوان اشعار، جُـنگهای هنری و قطعه‌های زیبای خط به کار می‌برند. استادان تذهیب این مجموعه‌های زیبا را در جای جای کتابها به کار می‌گیرند تا صفحه‌های زرین ادبیات جاودان و متون مذهبی سرزمین خود را زیبایی دیداری ببخشند. بدین ترتیب است که کناره‌ها و اطراف صفحه‌ها، با طرحهایی از شاخه‌ها و بندهای اسلیمی، ساقه، گلها و برگهای ختایی، شاخه‌های اسلیمی و گلهای ختایی و یا بندهای اسلیمی و ختایی و... مزین می‌شوند.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

هنر در زمان هخامنشیان

هنر در زمان هخامنشیان

از میان هنرها، هنر معماری و هنرهای وابسته به آن اهمیت بسیاری داشت دلیل این امر آن بود که حکومت هخامنشی فقط نیازمند هنری بود که بتواند عظمت پادشاهان و به طور کلی امپراتوری را نمایش دهد.هنر معماری به خوبی می توانست این نیاز حکومت را برآورده سازد. در معماری هخامنشی آنچه بیش از هر چیز دیگر به چشم می خورد شکوه و عظمت قصرهای سلطنتی است و این شکوه بر دوشهای فرسوده مردم قرار گرفته بود.از این میان می توان به کاخ کوروش در پاسارگاد اشاره کرد و دیگری کاخ داریوش در شوش و تخت جمشید.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

تعلیم و تربیت

تَعْلیمْ وَ تَرْبیَت، آموزاندن دانش و پروردن جسم و جان شاگرد و رساندن وی به مرتبۀ متعالی‌تر. البته این تعریف بسیار کلی و به همان اندازه ناکارآمد است؛ زیرا چیستی دانشی که باید آموخته شود و تعیین مراتب فروتر و فراتر به چگونگی نگرش انسان به خود و جهان اطراف بستگی دارد.
I. در ایران باستان
بر اساس منابع تاریخ روایی ایران، آموزش و پرورش قدمتی همچند بشریت دارد. آورده‌اند که نخستین آموزۀ اورمزد به مشی و مشیانه (اولین نمونه‌های انسان) آن بود که «... اندیشۀ نیک و گفتار نیک و کردار نیک داشته باشید و دیوان را ستایش نکنید» (بندهش، فصل 15، بند 6؛ قس: دینکرد، کتاب 7، فصل 1، بند 9)، این دو، کشاورزی و دعاهای متبرک ساختن محصول و دور کردن دیوان را از هدیش (ایزد نگاهبان اقامتگاههای روستایی)، و آهنگری و درودگری را نیز از ایزدان دیگر آموختند (همان، بندهای 11-14؛ قس بندهش، فصل 15، بندهای 13-16: دربارۀ شناخت آتش، جامه پوشیدن، غذا پختن و خانه ساختن؛ نیز قس: فردوسی، 1/22؛ بلعمی، 128).


در منابع دورۀ اسلامی غالباً از مشی و مشیانه یاد نشده (جز در مواردی نادر، مثلاً نک‌ : حمزه، تاریخ...، 22)، و آموزش این حرفه‌ها به روزگار پادشاهی هوشنگ منسوب شده است. در این

میان دربارۀ آموزانندۀ کشاورزی به مردمان اختلافی قابل توجه به چشم می‌خورد که به قولی هوشنگ و به روایتی برادرش ویگرد بوده است (منابع این دو را در شمار پیامبران آورده‌اند، مثلاً نک‌ : همان، 26؛ مجمل...، 23). به روایت دینکرد، ویگرد بنیان‌گذار کشاورزی، و هوشنگ پایه‌گذار قانون فرمانروایی (دَهیُوبَدیه) بود (کتاب 8، فصل 13، بند 5، نیز کتاب 7، فصل اول، بندهای 16-17، کتاب 5، فصل4، بند 2). بیرونی نیز در الآثار الباقیه هنگام یادکرد بن‌مایۀ جشن تیرگان و خرم روز به همین نکات اشاره دارد (ص220-221، 225؛ قس ثعالبی، 6-7؛ نیز نک‌ : مقدسی، 3/138؛ کریستن‌سن، 193، حاشیۀ 73). آورده‌اند که مردمان بیرون آوردن آهن و مواد معدنی دیگر، بریدن درختان و خانه ساختن، کندن جوی و کاریز و آب رسانی، شکار، جامه ساختن از پوست حیوانات و... را نیز در همین روزگار آموختند (طبری، تاریخ، 1/168-169؛ حمزه، همانجا؛ بلعمی، 128-129؛ فردوسی، 1/29-30؛ ثعالبی، 5؛ ابوعلی مسکویه، 1/5؛ مجمل، 33، 39؛ مقدسی، همانجا).

رجوع به ادامه مطلب...

 

ادامه نوشته

یسنا

یسنا در اوستا yasna و در سنسکریت yajna و در پهلوی yazišn به معنای ستایش و پرستش آمده است که در مراسم قربانی خوانده می­شده است. این واژه از ریشه yaz- اوستایی، yad- فارسی باستان، سنسکریت yaj- و هندواروپایی ^*yaĝ به معنای «پرستش کردن، ستودن، قربانی کردن» گرفته شده است. واژه های یشت (اوستایی yaštay) و جشن و ایزد نیز از همین ریشه هستند.[1]

یسنا هفتاد و دو فصل دارد که بدان در اوستا hāiti (برابر واژه سنسکریت sāti) و در پهلوی hād و در فارسی "ها" گویند.[2]

 رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

راهکارهای پیوند روابط خانه و مدرسه

راهکارهای پیوند روابط خانه و مدرسه

خانه و مدرسه به عنوان نهادهای اصلی وتاثیرگذار در زمینه آموزش و پرورش به حساب می آیند. هر یک از این دو نهاد مهم و مقدس نقش خاص و ویژه ای در تربیت فرزندان برعهده دارند . چنانچه  بپذیریم که انسان یک موجود زیستی، روانی ، اجتماعی و معنوی است ، ضروری می نماید که در ابعاد مختلف رشد و توسعه یابد تا بتواند به انسان کامل مورد نظر دین مبین اسلام نزدیک شود. آن چه که معمول است ، این است که دانش آموزان در مدرسه تعلیم وتربیت رسمی و در خانه بیشتر  تعلیم وتربیت غیر رسمی را فرا می گیرند. و هر اندازه آموزش و تربیت در این دو نهاد  یکسان و همسو باشد ، موجب خواهد شد یادگیری و تربیت آنان پایدارتر ومثمر ثمرتر باشد. بنابر این توجه به یکی از دو مقوله خانه و آموزش و پرورش و غفلت از دیگری خسارتهای جبران ناپذیری را بر پیکره جامعه ایجاد خواهد نمود . ایجاد ارتباط بین این دو باعث خواهد شد در آینده شاهد انسانهایی متعادل ، مومن ، متعهد و رشد یافته باشیم .

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

تاريخچه ي نقاشي ايران

تاريخچه ي نقاشي ايران

نقاشي ايران فاقد نقاشي هايي با پيشينه كهن است و از اين رو اظهار نظر در مورد آن مشكل است. نقاشي صفحات كتاب مانويان تنها نمونه قديمي نقاشي ايران است. مانويه را مي توان مخترع شيوه مينياتور يا فن تصوير كتب خطي در ايران دانست. شيوه نقاشي پيروان ماني، دنباله يا فن تصويركتب خطي در ايران دانست. شيوه نقاشي پيروان ماني، دنباله هنر ساساني در رشته نقاشي است. نمونه كتابهاي مصور شده دوره ي ساساني بدست نيامده ولي در منابع كتبي از آن ياده شده است. در ايران نقاشي هاي ديواري متعلق به پيش از اسلام در كوه خواجه سيستان و بيشاپور پيدا شده است. آثار اين دوره بيشتر طراحي و نقوش برجسته روي سنگهاست و طراح نقاشي است كه به كمك مجسمه ساز آن را برجسته كرده است از تكنيك موزاييك كاري نمونه هايي باقي مانده است. اما در اين ادوار نقاشي روي بوم يا نقاشي كتاب ( مصور سازي) نمونه اي ندارد. در دوران پيش از مغول نقاشي ايران را مي توان فترتي دانست ميان شيوع علامتنگاري ساساني و دوران جديد شكوهمند نقاشي را ادامه ي سنت نقاشي تعديل شده ي ساساني دانسته اند و آن را به شيوه ي اكسپرسيونيست هنر ايراني توصيف كرده اند.

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

هنر معلمی چیست ؟

در فرآیند آموزش ، همواره به دنبال فرصت هایی برای تشویق کردن دانش آموزان باشید و هر زمان که بچه ها کار مثبتی انجام می دهند ، آن ها را صمیمانه تشویق کنید . بچه ها تشویق غیر صمیمانه را به راحتی تشخیص می دهند . تشویق را بر تلاش آن ها متمرکز کنید نه بر نتیجه ی کار . به کار بردن عبارت های گوناگون در هنگام تشویق کردن ،‌صمیمانه بودن آن را بیش تر نشان می دهد :

- هیچ کس نمی تونه کار به این خوبی انجام بده !

-آه، کاملاً درست فهمیدی !

- هیچ چیز نمی تواند مانع موفقیت تو شود !

- دیدن کارهای تو ، خستگی را از تنم بیرون کرد .

- چه قدر پیشرفت کرده ای ! 

- ادامه بده ، عالیه !

- چه فکر جالبی ! 

- چه زود یاد می گیری !

یکی از هدف های تشویق دانش آموزان به فعالیت گروهی ، این است که باید یاد بگیرند با افراد مختلف کار کنند . آرایش گروه ها را در طول سال ثابت نگه ندارید و گاهی از گروه بندی تصادفی استفاده کنید . یکی از روش های گروه بندی این است که بر روی کارت هایی نام یک گل را بنویسید یا شکل یک میوه را بکشید . هر کارت را چند قسمت کنید ، به طوری که کل قطعه ها با تعداد بچه های کلاس مساوی باشد . هر دانش آموز با انتخاب کارت و یافتن فردی که کارت او را کامل کند ، می تواند یار گروه خود را بیابد .

از فعالیت های گروهی به نفع پرورش دانش آموزان برای موفقیت در عرصه ی زندگی اجتماعی استفاده کنید . به این منظور ، بعضی مواقع گروه ها را به طور تصادفی تشکیل دهید ، مثلاً افراد یک گروه را از میان کسانی که شماره ی آن ها در دفتر اسامی مضرب 7 یا 8 است ،‌انتخاب کنید . دانش آموزان باید یاد بگیرند با افراد مختلف به خوبی کار کنند . 

پرسش های ساده از دانش آموزانی که کم تر اظهار نظر می کنند ، موجب افزایش اعتماد به نفس و تقویت مهارت برقراری ارتباط در آن ها می شود و به آنان جرأت می دهد که در گروه فعال شوند .

برخلاف تصور ما ، هنر معلمی این نیست که بدانیم چگونه آموزش دهیم تادانش آموزان یاد بگیرند . هنر آن است که بدانیم چگونه یاد گرفتن را آموزش دهیم ، و این همان ضرب المثل معروف چینی را در ذهن زنده می کند که به جای دادن ماهی به یک فرد گرسنه ، ماهی گیری را به او یاد بدهید . زمانی که دانش اموزان را در فرآیند آموزش خود شریک می سازید ،‌در واقع ، آنان را به ابزار مطمئنی مجهز می کنید که همواره می دانند وقتی بخواهند یاد بگیرند چه باید بکنند .

منبع : کتاب معلم ( راهنمای تدریس ) علوم تجربی پنجم دبستان ، ناشر : اداره ی کل چاپ و توزیع کتاب های درسی ، سال انتشار و نوبت چاپ : چاپ دوم 1387

شیوه های تربیت

دامنه تربیت انسان بسیار گسترده است، هیچگاه نمی توان تربیت او را در چارچوب روشهای معدودی، محصور و خلاصه نمود. با این حال بنابر ضرورت آشنایی با روشهای تربیت به برخی از مهمترین این روشها به طور مختصر اشاره کرده که در این رابطه به آیاتی از قرآن کریم استناد می نمائیم.

۱) روش الگویی:

مردم از راه چشم بیش از گوش امور را فرامی گیرند آنچه در برابر دیدگان انسان قرار می گیرد اثربخش تر و آموزنده تر از حقایقی است که به گوش می رسد و یا خوانده می شود. تعلیم عملی، نافع تر از تعلیم لسانی است. ارشاد و راهنمایی با گفتار، صرفاً ارائه طریق می کند ولی عمل و الگوی بی زبان انسان را در مسیر هدف قرار می دهد. در قرآن مجید آمده است. «همانا رسول خدا برای شما سرمشق نیکویی است»

رجوع به ادامه مطلب...

ادامه نوشته

هفت پند مولانا...

در بخشیدن خطای ‏دیگران مانند شب باش...

در فروتنی مانند زمین ‏باش...

در مهر و دوستی مانند ‏خورشید باش...

هنگام خشم و غضب مانند ‏کوه باش...

در سخاوت و کمک به‏ دیگران مانند رود باش...

در هماهنگی و کنار‏ آمدن با دیگران مانند دریا باش...

خودت باش همانگونه که‏ می نمایی...

دانلود تلاوت سوره شمس

دانلودتلاوت سوره شمس

خط اوستایی یا دین دبیری

 

خط اوستایی یا دین دبیری

خط اوستایی یا «زند» که آن را «دین دبیری» نامند به اغلب احتمال ها در زمان ساسانیان اختراع شده است، چه تا آن عهد متن های اوستا سینه به سینه می رسیده است و یا با خط های مختلف هر عصری یادداشت می شده است، عاقبت به سبب تطوری که رفته رفته در زبان ایرانیان پیدا شده بود بیم آن بود که تجوید و قرائت کتاب بزرگ زردشت دستخوش گردش روزگار شود و اصل و حقیقت آن سخنان از میان برود، از این روی و بدین اندیشه بهتر دانستند که خط درست و کاملی اختراع کنند تا بتوانند همه ی اصوات و حروف زبان قدیم را چنانکه هست بر صفحه ثبت نمایند و از خط پهلوی ناقص یا خط سُریانی که یکی از خط های خوب آن زمان شمرده می شد لیکن از حروف و مقاطع صوت زبان قدیم اوستا بی بهره بود این هنر انتظار نمی رفت که تمام لغات و اصوات و قرائت صحیح اوستا را در کنف خود صیانت نماید.

این بود که خط اوستا (دین دبیری) از طرف موبدان و فضلای ایرانی در اواخر عهد ساسانیان اختراع شد، چنین که صورت یک دسته از حروف مصوته که شکل نداشت و حال زیر و زبر فعلی خط ما را داشت و چند حرف بی صدا که در اوستا بود و در خط پهلوی نبود مانند : «ث» ثاءِ مثلثه؛ «ذ» ذال معجمه؛ «ت» نوعی تاءِ مُثتاه فوقانی؛ «ن» نُون غُنّه؛ «خو» خا و واو معدوله؛ «ش» شین مخصوص؛ اختراع گردید و آن حروف را بر حروف موجود پهلوی (حروف تحریری ساسانی نه کتابتی) الحاق کردند و اوستا را بدان خط نوشتند، از برکت این خط که به ضرس قاطع می توان آن را از بهترین و کامل ترین خط های دنیا نامید، تجوید و قرائت کتاب آسمانی ساسانیان از فساد و انحراف مصون ماند.

مانی در عصر شاپور اول و هرمز به صدد اصلاح خط افتاده بود و پی برده بود که اگر خط ملی ایران خوانا و درست نباشد علوم و ادبیات دستخوش فساد و ضیاع است و خاصه در کار دین خلل وارد می شود و هر کس کتاب آسمانی را به میل و اراده ی خود تبدیل و تغییر می دهد این بود که در صدد علاج این امر برآمد و عاقبت خط سُریانی را که در آن تصرفاتی کرده بود برای کتب خود اختیار کرد و از این روی معلوم می شود که خط اوستایی در آغاز کار ساسانیان وجود نداشته است، زیرا اگر این خط با این کمال، تمامی و زیبایی در آن روزگار موجود می بود شاید مانی که حاضر شده بود خط سریانیان و نسطوریان را اختیار کند، بی شک خط موبدان ایرانی را بر آن ها ترجیح می داد.

دلایل دیگر نیز در دست داریم که می رساند که خط اوستایی در عهد ساسانیان به وجود آمده است اما کی و چه زمان این کار صورت گرفته است، سند قطعی و مسلمی در دست نیست بعض محققان برآنند که در اواخر عهد خسروان ساسانی، یعنی در قرن ششم این اصلاح به عمل آمده است. باید اعتراف کرد که این کار یکی از بزرگ ترین کارهای پرفایده ای بود که علمای ایران به انجام دادنش دست زدند و هر آینه اگر این کار نشده بود شک نیست که زبان اوستایی و خود آن کتاب که امروز یکی از مفاخر ایران و بزرگ ترین یادگار عصور باستان است بعد از حمله ی عرب و این همه فترت های تاریخی بالمره از میان رفته بود و شاید در نتیجه ی محو آن آثار، آثار اساطیری و داستان های باستانی ایران که در شاهنامه ها می بینیم و ماخذ همه اوستا بوده است نیز در میان نبود.

خط اوستا دارای 44 حرف با صدا و بی صداست و هم امروز کامل ترین خطی است که در دنیا موجود می باشد، در ظرف چند ساعت با چند درس می توان حروف مذکور را فراگرفت و کلمات ایزدی دین قدیم را بدون غلط با همان لهجه و تجوید اصلی قرائت کرد.

واقعه محرم در قرآن

چه آياتى از قران به ماه محرم و واقعه كربلا اشاره دارد ؟
پاسخ: در روايتى از امام زمان(عج) نقل شده كه در تفسير حروف مقطعه «كهيعص» فرمود:

«ك» به كربلا و «هـ» به كشته و هلاك شدن عترت پيامبر(صلى الله عليه وآله) و «ى» به «يزيد» ـ لعنه الله ـ كه بر حسين(ع) ظلم كرد و «ع» به «عطش» و تشنگى و «ص» به «صبر» امام حسين(عليه السلام) اشاره دارد.(1)
در روايتى ديگر از امام صادق(عليه السلام) سال خروج امام حسين(عليه السلام) با استفاده از حروف مقطعه «الم» استخراج شده است.(2)
چنان كه آيات: 8 از سوره تكوير، 107 از سوره صافات و... به شهادت امام حسين(عليه السلام) تأويل شده است.(3)
*********
1. كافى،ص 210 و 342 وسائل الشيعه،ج 18، ص 443 و ج 12
2. تفسير نور الثقلين، ج 3، ص 320

3.تفسير صافى، ج 1، ص 134، ذيل آيه 1 سوره بقره

منبع: مشکات